|
|
|
|
|
|
|
|
|
Aardbevingen Hoofdstuk 1: Wat zijn aardbevingen? 3 Hoofdstuk 2: Aardbevingen in de wereld 4
Hoofdstuk 3: Voorbereiden op een aardbeving 7 Hoofdstuk 4: Richter schaal en nabeving 9
Nawoord 11
VoorwoordIk ben begonnen op 28 september 2003. Waarom Aardbevingen Ik hou het over aardbevingen omdat ik het wel interessant vind. Wat ik interessant vind is dat de aarde onder mijn voeten niet zo veilig is als dat het lijkt. En ik hoor er soms wel iets over in het nieuws.
Wat ik wel en niet weetWat ik weet is dat er in zuidelijke landen meer aardbevingen voorkomen dan in Nederland. Maar ik weet niet waardoor het komt. Bij discovery channel zag ik laatst een documentaire over aardbevingen en daar hoorde ik dat mensen niet door de aardbeving zelf overlijden maar meer door instortende gebouwen. En ik zou graag willen weten wat er nou precies in de aarde gebeurd waardoor de aardbevingen ontstaan. 1.Wat zijn aardbevingen?Aardbevingen zijn een veel voorkomend en eigenlijk heel normaal verschijnsel. Meestal hoor je er in het nieuws ook weinig van omdat het dan vaak om kleine aardbevingen gaat en er dan meestal geen schade ontstaat. De aarde is eigenlijk een klein beetje in beweging en maakt kleine schokkende bewegingen zonder dat we daar iets van kunnen merken. Elke dag komen over de gehele aarde ongeveer 8.000 aardbevingen per dag voor, omgerekend elke 11 seconden een aardbeving. Per jaar zijn er dus meer dan 3 miljoen aardbevingen! De meeste aardbevingen zijn heel licht, en de zwaardere aardbevingen komen vaak voor op plaatsen waar geen mensen wonen (bijvoorbeeld op zee, en meer dan 60% van het aardoppervlak is zee). Enkele malen per jaar komen er ernstige aardschokken voor. Dit jaar was voor de meeste seismologen (mensen die aardschokken meten) een heel normaal jaar. Pas als de schok heel zwaar is en in een dichtbevolkt gebied plaats vindt zodat er veel doden en gewonden vallen komt het in het nieuws. Vaak wordt er gedacht dat alle soorten aardbevingen dezelfde oorzaak hebben, dit is echter niet altijd het geval. Aardbevingen kunnen op vier manieren ontstaan:
2. Aardbevingen in de wereld.Aardbevingen in Nederland In Nederland komen aardbevingen niet zo vaak voor, en al zeker geen zware aardbevingen. In het zuidoosten worden kleine aardbevingen gemeten met een kracht van 2 tot 3 op de schaal van Richter. In Noord-Nederland komen, vooral in Groningen en Drenthe, lichte aardbevingen voor. Die worden waarschijnlijk veroorzaakt door gaswinning uit de bodem, waardoor de bodem zakt.
Schuivende platenAardbevingen hebben vaak te maken met het schuiven van de platen die samen de aardkorst vormen. Het wetenschappelijke woord voor de aardkost is "lithosphere". De basisgedachte is dat de buitenste laag van de aarde wordt gevormd door een groot aantal platen die als het ware op een onderliggende laag liggen. Op de plaats waar twee of meer platen aan elkaar grenzen kunnen verschillende dingen gebeuren: de platen bewegen uit elkaar, of ze worden samengedrukt, of ze bewegen langs elkaar. 
Plaatje 3: doorsnede aardkorst Wanneer twee platen die naast elkaar liggen uit elkaar bewegen, komt er in de ruimte die tussen de platen vrijkomt lava naar boven uit de onderliggende laag (de atheonosphere). De lava koelt vervolgens af en verandert in een nieuw stuk aardkost.
AardbevingszonesEr zijn ook aardbevingszones. Dat zijn gebieden en landen waar heel vaak aardbevingen voorkomen. De barsten in de aardkorst waar de platen elkaar raken worden breuken genoemd. De meeste van deze breuken liggen onder de oceanen en zeeën. Maar sommige breuken liggen onder het land. De bekendste breuk is de San Andreas Breuk in Californië in Amerika. ContinentenverschuivingRond het jaar 1620 kwam de geleerde en kaartenmaker Frances Bacon op een idee. Terwijl hij naar de kaart van de wereld keek leek het er net op alsof de grote continenten (werelddelen): Afrika, Noord- en Zuid-Amerika en Europa stukjes van een legpuzzel waren en dat ze bijna in elkaar pasten. Op het plaatje op de volgende bladzijde kun je dat ook goed zien. Frances Bacon dacht dat alle landen vroeger aan elkaar vast hadden gezeten en nu langzaam uit elkaar aan het drijven zijn.Andere geleerden vonden zijn theorie maar niks en het idee werd weer snel vergeten. Totdat in het begin van de jaren 60 van de vorige eeuw deze theorie weer opnieuw gebruikt ging worden. Het blijkt dat de aardkorst in het midden van de
Atlantische Oceaan regelmatig open scheurt en deze scheuren worden weer opgevuld
met vloeibaar gesteente (lava) uit de aarde. Op deze manier wordt er steeds meer
bodem op de oceaan gemaakt en drijven de werelddelen steeds verder uit elkaar.
Dit gebeurt alleen bij de nieuwe oceanen zoals de Atlantische Oceaan en de
Indische Oceaan. 3. Voorbereiden op een aardbevingHet is wel mogelijk om goede voorbereidingen te treffen voor de gevolgen van aardbevingen. Bij het bouwen van huizen en kantoren kunnen constructies worden toegepast die bestand zijn tegen trillingen van aardbevingen. In gebieden waar aardbevingen vaak voorkomen is het zelfs verplicht om gebouwen zo te ontwerpen dat ze aardbevingen kunnen doorstaan. Ook is het mogelijk om in risicogebieden de bevolking voor te bereiden door voorlichting te geven over wat men wel of juist niet moet doen tijdens of na een aardbeving. Menselijke slachtoffers vallen meestal niet door de aardbeving zelf, maar vooral als gevolg van instortende gebouwen, branden, overstromingen of vloedgolven. Er kan ook aan voorbereiding gedaan worden door in het gebied alvast reddingsdiensten en hulpgoederen klaar te hebben, die direct na een aardbeving kunnen worden ingezet. De kosten van herbouw is ontzettend duur van een
stad. Rijke landen kunnen dat nog wel betalen, maar arme landen hebben veel geld
nodig. De regering moet geld lenen van buitenlandse banken. Maar dit geld moet
terugbetaald worden binnen een bepaalde tijd en er moet rente over worden
betaald. Hulporganisaties helpen bij plaatselijke herbouwprojecten door
materialen aan te voeren die de mensen nodig hebben. Aannemers en architecten
geven adviezen over veilige reparatie van beschadigde gebouwen en voor de bouw
van huizen die beter bestand zijn tegen toekomstige aardbevingen. 
Plaatje 6: scheuren in de weg
De aardbeving met de meeste kosten is de aardbeving in Kobe geweest in 1995. Die bedroegen boven de 50 miljard Euro. De hevigheid van een aardbeving is afhankelijk van de diepte waarop de beving plaatsvindt, de hardheid van het gesteente, en de hoeveelheid opgebouwde spanning. Vanuit de plaats waar de beving in de aarde ontstaat, gaan schokgolven door het gesteente kilometers ver in alle richtingen. Je kunt de trillingen van een aardbeving vergelijken met het rimpelen van een stil wateroppervlak nadat je er een steentje in hebt gegooid. Precies in het midden is de schok ontstaan. Bij een aardbeving gebeurt dat diep onder de aarde. Daar ligt het 'hypocentrum'. Precies dáárboven, aan het aardoppervlak, ligt het 'epicentrum'. Bij het epicentrum zijn de schokken meestal het hevigst. Maar ook kilometers verderop kunnen de gevolgen verwoestend zijn. 4. Richter schaal en nabevingWat is de kracht van een aardbeving?De Richter schaal wordt gebruikt om de kracht van een aardbeving aan te geven. Het gaat daarbij om de hoeveelheid energie dat vrijkomt tijdens de aardbeving. Op de Richter schaal wordt de kracht aangegeven met een getal van 1 tot 10. De meeste aardbevingen zijn heel licht, kracht 3 of minder. Die worden door mensen niet eens gevoeld. Pas als de kracht meer wordt dan 4 op de Richter schaal ontstaat schade, en bij kracht 7 of meer wordt gesproken over een zware aardbeving. De zwaarste aardbeving die is waargenomen sinds 1900, was in 1960. Toen vond in Chili een aardbeving plaats met een kracht van 9.5 op de schaal van Richter. De aardbeving die de meeste slachtoffers kostte was overigens veel lichter. In 1976 deed zich in China een aardbeving voor met een kracht van 8.0. Omdat het een zeer dicht bevolkt gebied was waren er ongeveer 250.000 doden te betreuren. Wat is een nabeving?Een aardbeving wordt dikwijls gevolgd door een aantal nabevingen. Nabevingen zijn trillingen na een grote aardbeving, die veroorzaakt worden door de bewegingen van gesteenten die zich in hun nieuwe positie stellen. De nabevingen worden gewoonlijk steeds zwakker, totdat ze helemaal niet meer gevoeld worden. Door de nabevingen kunnen gebouwen, die al beschadigd waren door de aardbeving, instorten. De meeste mensen geven er dan ook de voorkeur aan buiten te blijven tot het gevaar van nabevingen voorbij is. ReddingswerkZodra het beven is gestopt gaan mensen op zoek naar familie en vrienden die bedolven zijn onder stapels stenen en puin. Vaak wordt de hulpverlening georganiseerd door politie en het leger. Soms worden bij de reddingspogingen kranen gebruikt, vooral voor het optillen van zware delen van ingestorte gebouwen. De reddingswerkers gebruiken machines waarmee ze de lichaamstemperatuur kunnen meten en geluiden kunnen horen vanuit het puin. Ze gebruiken ook vaak honden.
NawoordIn mijn voorwoord vroeg ik me af waarom er in zuidelijke landen meer aardbevingen voorkomen dan in Nederland, ik weet nu waardoor het komt. Het komt door aardbevingzones en platen die verschuiven. Ik dacht dat aardbevingen alleen ontstonden door dat de aarde beweegt maar er zijn dus meer oorzaken, zoals:
Ik vond de plaatjes die ik gevonden heb erg leuk. Ik vond het niet leuk dat men zulke moeilijke woorden gebruiken. Hierdoor leek het moeilijker dan het is.
Bronvermelding
|
||
