Door Rijk Bruins

poollicht ijsschotsen mensen aan de Noordpool dieren Greenpeace

De noordpool is een gebied waar het altijd koud is. Dat komt door de richting van het zonlicht. De zon schijnt elke dag heel schuin tegen het poolgebied aan. De zonnestralen moeten dan door een heel dikke laag lucht heenkomen, die om de aarde hangt. Dat is moeilijker dan bij de evenaar, daar staat de zon loodrecht op de aarde en is het veel warmer.

Het noordpoolgebied wordt ook wel Arctica genoemd (niet door de war te halen met Antarctica,want dat is de zuidpool). De noordpool en Antarctica lijken minder op elkaar dan je denkt, want de noordpool is een bevroren zee met land eromheen en Antarctica is bevroren land met zee er omheen. De noordpool is de allernoordelijkste punt op aarde. Er zijn eigenlijk twee noordpolen een aardrijkskundige en een magnetische. Als je een kompas hebt dan zal die altijd naar het magnetische noorden wijzen.

De poolgebieden kennen maar twee seizoenen, de winter en de zomer. Wanneer het op de noordpool zomer is, is het winter op de zuidpool en omgekeerd. In de zomer is het dan 24 uur daglicht.

Heel bekend is het poollicht. Poollicht wordt veroorzaakt door de magnetische polen (dus de noordpool en de zuidpool) en de zon die in dit magnetische veld schijnt.

Het poollicht op de noordpool noemt men noorderlicht. Men noemt het gordijnen van gekleurd licht.

De grote zee die in het noordpoolgebied ligt heet de noordelijke IJszee. Het moet hier wel erg koud zijn, want zout zeewater bevriest pas bij hele lage temperaturen. Het zee-ijs is één grote, uitgestrekte kale vlakte. In de Noordelijke IJszee drijven veel ijsschotsen, die zijn van het zeeijs afgescheurd en worden door de stroming van de zee mee genomen.

Op de noordpool kan de grond niet bebouwd worden want het is een bevroren zee. Er groeien geen bomen. Maar er is wel veel vers water en veel wilde dieren zoals: walvissen walrussen zeehonden en ijsberen. In de loop van vele eeuwen wisten mensen zich aan een leven vol sneeuw, ijs en koude winden aan te passen.

Al vele jaren lang gebruiken Europeanen en Amerikanen het woord eskimo waarmee ze het poolvolken bedoelen. De vertaling van Eskimo’s betekent eters van rauw vlees. Zelf noemen pool volken zich Inuit of Yupik, dat betekent "echte mensen". Hun voorouders trokken van Azië tot aan de kust van groenland. Veel mensen zijn het niet: in het hele gebied zijn het rond de noordpool maar 800.000. Het zijn nomaden: rondtrekkende herders met grote kuddes rendieren. Die dieren zorgen voor vlees en melk voor de mensen, maar ook voor warme bontkleding.

De inuit zijn zelf erg klein. Daarom kunnen ze hun lichaamstemperatuur goed vasthouden als het echt koud wordt. Hun handen, neuzen, en voeten zijn ook klein, dus er is minder huid waardoor ze warmte verliezen. Ze hebben geleerd om op ijsberen, zeehonden en walvissen te jagen. Vanuit hun platte kano’s , de kajaks, gebruiken ze harpoenen om dieren uit het water te halen. Ze reisden met honden sleeën over ijs en sneeuw. Al hun kleren zijn gemaakt van dierenhuiden.

Op de noordpool en de toendra’s zijn veel verschillende soorten dieren te vinden, zowel in zee en aan land, van klein zoemende insecten, ijsberen, walvissen tot aan walrussen. Veel zoogdieren en vogels zijn reizende dieren die in de zomer naar het noorden trekken vanuit de landen of zeeën buiten de noordpoolcirkel. Dat zijn onder ander rendieren, eenden, ganzen, zwanen, wadvogels en sommige zeehonden die naar de Noordpool gaan om zich te voeden en voort te planten.

De dieren in het poolgebied hebben zich aan het poolgebied aangepast aan het ruige en koude klimaat. De landdieren hebben vaak een dikke, warme vacht; de vogels een dik verenpak. Zelfs de poten hebben vaak ook veren of haren. Vaak hebben de dieren ook een vetlaag. Dit alles is noodzakelijk om niet dood te vriezen. Veel dieren hebben schutkleuren, zo vallen ze niet op in hun omgeving. In de zomer zijn ze grijs of bruin, maar ‘s winters hebben ze witte kleur. Dat zien we vooral bij de dieren die ook ‘s winters boven de grond blijven

Er leven ongeveer tien verschillende soorten zeehonden in het noordpoolgebied. De kleine zeehonden zoals de klapmuts en de zadelrob komen het meest voor. De dieren leven in kleine groepen bij elkaar. Daarom worden ze niet gevolgd. Zadelrobben leven in grote groepen bij elkaar, maar op drie verschillende plaatsen in grote groepen. Jonge zeehonden worden door jagers doodgeslagen. Dat doen ze omdat ze dan de huiden kunnen verkopen. Het is verboden om ombeperkt op deze dieren te jagen.

De indrukwekkendste dieren op de poolvlakte zijn de ijsberen. Hun hele lichaam is bedekt met een geelwitte vacht. Een mannetje is groter en zwaarder dan een vrouwtje. Het mannetje kan wel 3 meter lang worden en weegt soms 400 of 500 kilo. Bij de geboorte wegen ze nog niks. IJsbeertjes worden in een ijshol geboren en hun moeder verzorgt ze tot ze bijna volwassen zijn. Hoewel ijsberen groot en zwaar zijn, zijn ze niet traag.

Op het land bereiken ze zo een snelheid van 40 kilometer per uur. Vaak laten ijsberen zich meedrijven op een ijsschots en kan een ijsbeer grote afstanden afleggen. IJsberen hebben altijd honger en wat ze het meest eten zijn grote prooien zoals zeehonden en poolvossen. Maar ze eten ook kleine dieren zoals vissen, sneeuwhazen, knaagdiertjes, vogels en eieren.

In de zeeën rond de noordpool leven verschillende walvissen. Hoewel ze in het water leven, zijn, zijn het geen vissen, maar zoogdieren. Dit betekent dat ze geen eieren leggen maar dat ze net als mensen kinderen krijgen. De walvissen zijn in twee groepen verdeeld; De tandwalvissen en de baardwalvissen. De grootste tandwalvissen zijn de orca’s of zwaardwalvissen. Deze zwart-witte dieren verscheuren met hun scherpe gebit vissen, zeehonden, haaien en dolfijnen. Ook de kleine dolfijnen zijn tandwalvissen. De dolfijnen zijn niet zo bloeddorstig zoals orca’s ze eten vissen en schelpdieren.

De walrussen zijn erg grote dieren, met hele grote hoektanden. Ze zijn beschermd omdat ze met uitsterven werden bedreigd. Alleen de bewoners van het poolgebied mogen nog op de dieren gaan jagen. De enige natuurlijke vijand is de ijsbeer. Walrussen eten alleen maar mosselen en kreeften.

Om de natuur te beschermen was er in 1971 een groep met mensen die actie gingen voeren tegen een atoomproef van Amerika op een eilandje in de buurt van Alaska. Ze waren namelijk boos dat deze proef werd gehouden. Ze zorgden ervoor dat er veel fotografen en televisiecamera’s aanwezig waren. Zo kon de hele wereld zien wat er aan de hand was. Greenpeace was als actiegroep ontstaan. Greenpeace zet zich in voor een groene wereld, waar geen oorlog is. Green (groen) staat voor alles wat leeft en groeit. Peace (vrede). De afgelopen jaren is Greenpeace vaak in het nieuws geweest met allerlei milieu acties. Ook voeren zij actie tegen het vangen van walvissen en het vangen van andere dieren, onder meer in de buurt van de noordpool en de zuidpool. Gelukkig zijn dit soort mensen er want anders blijft er geen walvissen meer over.